Borges Defteri:Edebiyat-Plastik Sanatlar-Sinema- Müzik Eksenlidir...



Mana // Süha Tuğtepe



Mana

1

Sen bir hiçsin gerçek!
Kimseninsin!
Rezilsin!
Kaybolmanın bile
Bir anlamı yok içinde!
Ne geçmişte.
Ne gelecekte.
Katlanamıyorsun hayalin”ha”sına bile.
Geri dön sen
Geri dön, ananın “a”sına!
Sen bir hiçsin gerçek!
Aldanmışların fır-dönen pusulası
Kayıp yolsun!
Savaşçıların
Katillerin
diktatörlerin
erkeklerin
modern tarihisin!
Kan çiçekleri açıyor kıyılarında!

Büyüyorum işte hepsini
Serseri bir çocuğun ruhunda.
Emdikçe incelen parmağım
Halen üşüyor ağzımda.
Artık büyümenin de bir anlamı yok…
Şaşırmış
Hırpalanmış,
Aradıklarına gezegen bir zerre
Dönüp duruyor
Öylece
Verili
Tanımlı çekim alanlarının dışında bir yerde.
Sorguluyor artık elektronlarını bile…

2

Sen ey şizoit meteor!
Eskiden
Yıldızdan yıldıza düşerdin.
Küçük çukurlar ardında.
Bütün “yeryüzü parçalarından”
Gürültülü geçerdin.
Güzel seslerin ve harflerin
öpüştüğü ay geceleri
gümüş bedenli bir soytarı gibi
eğlendirirdin yalnızlığını.
Düş-fırtınalarına binmiş
Kıyamet bir bulut gibi
Sulu-kuru uçup
Uçulacak bütün “gökyüzü parçalarını”
Konardın çıplak ıssızlığa.
Gerçeğin umurundan bile geçmezdin…

3

Kalmak ne feci uzak anne!
“Hayat sen ne fenasın!”
Kahroluyorum
bu hareketi az yerde!
Kör-kulağı gibi aklım tıkırtılarda.

Geleneğin
yerleşmenin pembe götlü kraliçesi
oturuyor üstümde…
Uzak anne!
Merak anne!

-Buralardan da gitmeli…

Gerçek seni
Yakalayıp her ıssızlıkta
Cırıldata cırıldata halletmeli…

Süha Tuğtepe


Uzak-Yakın aşina için...



Kuzey Irak; Kürt Edebiyatı Üzerine..// Borges Defteri


Image and video hosting by TinyPic


Kuzey Irak;
Kürt Edebiyatı ne durumda?

" Usulca
Kanlı saçlarını okşuyor
gözlerinin ortasındaki Kabe’yi öpüyorum,
ve her şey
alnının ortasında beliriyor:
Naz ve "an", "kan"
ve Arapça sesler: "Lâm"..
Dönüşsüz karşılaşmalara mı gitmek?
hayır
hayır..
inanmıyorum artık
ey "Erbailo"*
o dört Tanrı
koruyamayacak seni"
Şiir: Abdullah Pashew
Çev. defter
(*: Erbailo: Erbil kentinin antik dönem ismidir)


Kuzey Irak’lı ve Kürt dili ve edebiyatının iyi isimlerinden Şair Behruj Akreyi defter okurları için seslendi. Behruj Akreyi Kürt edebiyatının gelişimiyle ilgili ve özellikle Saddam sonrasından günümüze doğru ortaya çıkan sonuçlar bağlamında ilginç ip uçlarına işaret etti. Aktardığı “gerçekler” bizi şaşırtabilecek ölçüt ve ağırlıktadır. Yani bizler bulunduğumuz bu bölge ve mesafe itibarıyla konuyu başka merceklerle algılayabiliriz, fakat işin gerçeği “sanıldığı gibi” olmayabilir-nitekim bunu bütün çıplaklığıyla görebilme-dokunabilme olanağımız var, “bir adım ötemizdeler o şairler”, tıpkı bu söyleşide aktarılanlar gibi. O bölgenin en ağırbaşlı, dünyaca bilinen, tanınan şairleri başka ıstıraplardan, sıkıntılardan söz etmeye başladılar, bu da bize o eski hakikati yeniden hatırlatıyor şair hala yalnız, hala iç-sürgündür, dili ne olursa olsun, nerede yaşarsa yaşasın…
Bölgemiz insanını, dilini, edebiyatını, kültürel alandaki gelişmelerini bilmeden, takip etmeden hiçbir kodu çözmemiz olası görünmüyor. Bir düşünün ki şu an Ermenistan Üniversitelerinde açılan Türk dili-tarihi bölümlerinde son yıllarda genç kuşaktan bir yığın Ermeni genç yetişti-yetiştiridi, bunların tamamı Türkçe konuşuyor ve Türk dili-tarihi- edebiyatı üzerine sizinle konuşabiliyor, tartışa biliyor! Duruma bir de tersinden baktığımızda hala elle tutulu üç-beş Ermenelog’dan yoksun olduğumuz gerçeği orta yerde duruyor, durum böyle olunca da kimse çıkıp derdini bir başkasına gerektiği gibi aktaramıyor-gerisi ise tümden hayal kırıklığı-. Yakın coğrafyamızda sadece çimento-kum torbaları ve inşaat - taşeron firmalar, işçileriyle bulunmak bizim için kültürel olarak hiçbir anlam ifade etmiyor. Örneğin, Yaşar Kemal, Nazım Hikmet, Turgut Uyar, Yunus Emre ve başka yazar, şairlerimizin yapıtları Kürtçe olarak çoktan o bölge kitapçılarında bulunmalıydı ve de tam tersi!.. 400 yıllık (etle-tırnak) bir tarihi temas bunu gerektirir-di. Bölgenin kültürel kodları hakkındaki bilgi noksanlığı, beraberinde bilinmeyen denklemleri de karşımıza çıkarıyor. Daha binlerce yıl yan yana, kardeşçe yaşayacağımıza göre işimizin kolay olmadığını da bilmemiz gerekiyor. Biraz “sükunet-dinginlik” galiba çok şeyin de anahtarıdır, ayrıca bilinmelidir ki özgüven unsurunu görmezlikten, hafife aldıktan sonra bu alanda atılacak tüm girişimler silik, cılız kalacaktır.

Ünlü Şair Behruj Akreyi; Saddam döneminde 15 yıl sürgün hayatı yaşamış üretken, saygın ve tanıdık bir isimdir, tıpkı önemli Kürt şair Şerko, Abdullah Pashew( o hala sürgün ve hala Kuzey Irak’a dönemiyor! Onu da dinleyeceğiz-okuyacağız:defterden!) gibi. Borges Defteri dünya’nın “ötekileştirilmiş” dilleri ve edebiyatlarını kurcalamaya devam edecektir, Özbek şairlerin derin kederlerine odaklandığımız gibi bu yönelimimiz devam edecek..

Arap dünyası, İran, Türkmenistan, Afganistan,Tataristan, Tacikistan, … Vietnam’daki edebiyat izlekleri.. // Borges Defteri

* * *

BEHRUJ AKREYİ İLE:
4+1 Sorular - Cevaplar

(Kuzey Irak’ta Edebiyat adına neler oluyor?)

- Behruj bey, öncelikle bizi kabul ettiğiniz için çok teşekkür ediyoruz. Lütfen bizleri Saddam sonrasında Kürt Edebiyatının izlediği girizgahlar konusunda aydınlatır mısınız?

- Behruj Akreyi: Saddam rejiminin yıkılışı Kürt edebiyatı üzerinde olumlu-olumsuz pek bir etkisi olmadı. Çünkü 1991 savaşından sonra Kuzey Irak Kürt bölgesinin -büyük bir bölümünün denetimi zaten UN’e geçmişti. Saddam rejiminin artık o bölgede söyleyeceği sözü kalmamıştı (Kerkük ve bu ilin bazı ilçeleri dışında). 1991 yılından itibaren bu bölge iki siyasal partinin etkisi altına girdi: Talabani ve Barzani’nin başını çektiği iki parti. Yine bilginiz dahilindedir bu iki parti bölgede tam hakimiyet kurmak için aralarında bir çeşit ganimet savaşlarına da tutuştular, doğal olarak bu çatışmalar kendi kültürel sonuçlarını da doğurdu ve bu partiler bölgemizin birçok aydın, yazarlarını (Özellikle Erbil ve Süleymaniye’de) kendi memuriyet kadrolarına indirgeyerek çeşitli adlarda yayımlanan dergi ve yayınlarının maaşlı elemanları haline dönüştürüldüler. Bu 12 yıl süresince o yazarların kalemleri iğrenç ve sadece “bir kez kullanılır” ibaresini taşıyan bir nesne haline dönüştü. Ve iyi edebiyat adına çok fazla ya da en azından kalıcı bir şeyler üretilmedi. Dikkat edin “çok fazla” ” sözcüğü üzerinde duruyorum.

- Bölge edebiyatçıları, çevirmenleri dünya edebiyatını, bölge ülkelerinin edebiyatını ne ölçüde takip ediyorlar? İlgileri ne ölçüdedir

- Çeviri işi için çok büyük bir enerji harcandı, hala da harcanıyor. Sayısal olarak da ciddi bir rakama ulaşmış durumdayız. Ama bu nicel artışın yanında yeşeren o nitelik arzusu olduğu gibi hala yerli yerinde sayıyor. Kalıcı işler ekseninde çok çalışmalıyız. İngilizce, Farsça ve Türkçe dillerinden çeviriler yapıldı. Ama tüm bütün bu işlerde müthiş bir acelecilik söz konusu oldu, üstelik telif yasaları da yerli yerine oturmamış ve tüm bu sonuçlar Kürt dilini-edebiyatını olumsuz yönde etkiliyor. İyi işler o denli ender üretiliyor ki, anımsamak için neredeyse zihnimi kurcalamam gerekecek. Örneği geçen sene Almanca dilinden Kürtçeye çevrilen iyi işlerden biri olarak “Yaşamak Zamanı, Ölmek Zamanı” – Maria Remarque’in yapıtını sayabilirim. Kürtçeye Rezgar Nuri Şavis tarafından kazandırıldı.

- Yayın dünyası, Edebiyat dergileri, kültürel oluşumlar ne durumda?

- Görünürde bu iki Parti bir yığın yayınevi, dergi, kültür merkezinin oluşumuna ön ayak olmuşlar. Ama çok büyük bir yazar, şair, aydın kesimini de tersinden kendi siyasal oyunlarının süslü oyuncağına dönüştürmeyi de başarmışlar. Bir yığın sözde edebiyat dergisini yayınlıyorlar ama içerik ve nitelik kimsenin fazlaca umurunda değil. Gizli, saklı politik çekişmeler arasında edebiyatımız zarar görüyor. Bağımsız ve özgürce kendi ayağı üstünde duran, durabilen bir durumu yakında görmek umuduyla.

- Sizce şu an Kuzey Irak, yani otonom Kürt bölgesinin en belirgin edebiyatçıları kimlerdir? Hangi yapıtlarından söz edebiliriz? Bu sorudan amacım sizin kişisel görüşünüz değil, genel bir izlekten söz ediyorum.


- Bizlere hatta ortamın geneline sunulan isimler, üzülerek söylüyorum, verilen ürünler ve edebiyat düzleminden ziyade, kendi politik görüşleri çevresinde turlayan isimlerden oluştu hep. Bu birkaç yıl içerisinde bir takım yüzeysel işleri daha çok postmodern edebiyat adı altında ortama yutturdular. Şu anda genel olarak Arapça ve Farsçadan aktarılan yapıtlar kültürel ortama hakim durumdalar, gönül isterdi ki birçok çağdaş iyi Türk yazarının da yapıtları dilimize kazandırılsın, bu girişim o kadar büyük bir kültürel kareyi doldururdu ki önemini anlatamam. . Ama işin en ilginç olan tarafı, bizim çoğu “edebiyatçımız” bir kuşağımızı öyle kavramlar peşinden sürüklüyorlar ki artık o alanın suniliği hakkında kendi aralarında bile hemfikirler!

- Verdiğiniz bu bilgiler ışığında ve anlaşılan o ki gelenek ve modernite hala birlikte yol alıyor sanki. Kürt dili edebiyatı nereye gidiyor?

- Evet, bir şeyler yapılıyor…ama ben nitelikten çok nicelik peşindeyim hala. Son zamanlarda bu alanda da bazı kıpırtılar ve ciddi atar damarları hissedebiliyorum. Ama her zamanki gibi bu insanların, bu tarz edebiyatçıların sayısı çok kısıtlıdır (ortalıkta dolaşımda olan bol edebi ürün içerisinde). Ciddi, ağırbaşlı edebiyat nihayet kendi yolunu bulacaktır. Ve “edebiyat benzeri” şeyler belirli bir doygunluğa ulaştıktan sonra ortamdan silinecekler, buharlaşacaklar. Kürt edebiyatının yarını için bir düşüm var elbet ve bu umuda çengel atmış durumdayım, ya da en azından atmak istiyorum diyelim.

- Sn. Behruj bey bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.

- Ben de çok teşekkür ediyorum. Türkiye’deki bütün şair-yazar-ressam dostlara-kardeşlerimize sıcak selamlarımızı iletin.

Çeviri ve Yayına Hazırlayan:




BORGES DEFTERİ




Independent Literature Journal (Portal) from Turkey

***


Link:

  • FELSEFE NOTLARI
  • Image and video hosting by TinyPic
    Felsefe Notları; Akşamın sisiyle şafağın ışınları arasındaki ses. Herkes için, Kimse için !

    ***


    P.E.N/TURKEY
    Image and video hosting by TinyPic

    ***


    Enis Batur
    Image and video hosting by TinyPic
    "Benim burada durduğuma bakmayın genç yoldaşım: Burada değilim ben artık, gövdem çürümeye şimdiden başladı, ruhum uçtu ve adresini bilmediğim bir dala kondu..."-E.B

    ***


    S U F İ
    Image and video hosting by TinyPic
    ne sanıyoruz şu ömür denilen kısa sihri? 'o süzülmüş', seçilmiş aşk cevheri var ya, işte ölümsüz olarak kalacak olan ancak odur!

    ***


    Hakan İşcen
    ORNEK6 M
    "bir sabah/ ne ben, ne siyah/ göreceksin onu Alef’in aynalarında/ tefsîrsiz rüyana uyandığında..."

    ***


    ÜÇ RENK
    3 renk
    Üç Renk: renkler, düşler, farklı bir deneyim ve üretim!..

    ***


    CYBERZENARCHY
    Image and video hosting by TinyPic
    "Gerçek olduğuna inandığın şeyle beslenmen! O neredeyse ve ne zamansa, senin de orada olmaklığın..." -Şenol Erdoğan

    ***


    SubCulturia
    Image and video hosting by TinyPic
    SubCulturia:"New Media Theory Group" Projesini destekler..."

    ***


    Oğuz Atay/Arşiv
    logo
    Oğuz Atay / Arşiv

    ***


    Şair Çalışıyor/dergi arşivi
    Image and video hosting by TinyPic
    Şair Çalışıyor/Dergi Arşivi

    ***


    Şiir Penceresi
    Image and video hosting by TinyPic
    "Bir başka bakmak için..."

    ***


    Bachibouzouck/net edebiyat dergi arşivi
    Image and video hosting by TinyPic
    Bachibouzouck/net edebiyat dergi arşivi

    ***


    Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic Image and video hosting by TinyPic